تخته چند لایی چیست

تخته های چند لایه

تخته لایه از چندلایه چوبی به تعداد فرد تشکیل شده که پس از آغشتگی با چسب ، بطور متقاطع (الیاف هرلایه با دیگری زاویه ۹۰ درجه را تشکیل می‌دهد) بر روی همدیگر تحت فشار زیاد و حرارت چسبیده‌اند . معمولاً تخته لایه‌ها دارای ضخامت بین ۳ تا ۱۸ میلیمتر بوده و تعداد لایه ها ممکن است ۳ ، ۵ ، ۷ ، ۹ ، ۱۱ ، ….. باشد .

عموماً جهت اتصال لایه‌ها از چسب اوره فرمالدئید با غلظت ۶۲% (مواد جامد) استفاده می‌شود . در صورتیکه تولید تخته لایه ضدآب مورد نظر باشد در آن صورت از چسب فنل فرمالدئید نیز استفاده می‌شود . مقدار چسب مصرفی در مقایسه با چوب مورد مصرف کم بوده و بین ۷۰ تا ۲۰۰ گرم در هر مترمربع سطح تخته تولیدی در تغییر است.
گرده بینه (Log)مورد نیاز جهت تولید تخته لایه نباید دارای وزن مخصوص زیاد باشد ، حداکثر مقدار قابل قبول kg/m3600 می باشد . علاوه بر این چوب مصرفی باید راست تار استوانه‌ای شکل ، بدون گره و شکاف بوده و دارای قطر بیش از ۴۰سانتیمتر باشد که البته هرچه بیشتر باشد بهتر است .
طول گرده بینه باید حداقل ۲ متر باشد که بهترین طول ۶/۲ متر است . مهمترین چوبهائی که در کشور جهت تولید تخته لایه مورد استفاده قرار می‌گیرد چوب صنوبر ، راش و ملچ می‌باشد .
چوب درختان پس از قطع و حمل به کارخانه معمولاً باید مدتی در یارد کارخانه نگهداری شود .

بمنظور جلوگیری از تخریب بیولوژیک و فعالیت قارچ ها ، بهتر است که آنها را یا در استخر آب غوطه‌ور ساخت و یا در صورتیکه اینکار میسر نباشد بوسیله فواره‌های گردان بر روی گرده بینه‌ها مرتباً آب پاشی کرد ، در این صورت رطوبت گرده بینه‌ها همواره بیشتر از نقطه اشباع الیاف خواهد شد و از معایب مختلف مصون خواهند ماند . لازم بذکر است که عموماً در کارخانجات کشور این اصول رعایت نمی‌گردد و بعضاً از فواره گردان جهت حفاظت چوب در یارد استفاده می‌شود .

حوضچه پخت بمنظور نرم‌کردن چوب لازم است که مدتی گرده بینه‌ها در حوضچه پخت قرار گیرند . حوضچه پخت محفظه‌ای است که عموماً در داخل زمین قرار گرفته و دارای سرپوش فلزی است . در کف حوضچه‌ها لوله‌هائی بصورت رادیاتور قرار گرفته که روی آن تا ارتفاع حدود cm50 از آب پوشیده است . این لوله‌ها وظیفه تأمین حرارت حوضچه را بعهده دارند . در این حالت چوبها بر روی شبکه‌ای قرار می‌گیرند که در کف حوضچه‌ و بالای آب گرم قرار دارد پس از تکمیل‌نمودن حوضچه‌ از گرده بینه‌ها درب آن بسته می‌شود و این حوضچه تقریباً شبیه دیگ زودپز عمل می‌کند
بدین ترتیب تنه‌های درختان در مجاورت بخار آب قرار می‌گیرند .

درجه حرارت و مدت زمان قرارگرفتن گرده بینه در حوضچه پخت به درجه سختی و وزن مخصوص چوب مورد مصرف بستگی دارد ولی بطور متوسط درجه حرارت در حوضچه‌های پخت کارخانجات کشور بینoc120-80 است . مدت پخت برای چوب راش ۴۸ ساعت ، چوب گردو ۷۴ ساعت ، ملچ ۲۴ ساعت می‌باشد .
برای چوب صنوبر نیاز به قرارگرفتن در حوضچه پخت نمی‌باشد و در صورتیکه اشباع از آب باشد بدون بخاردادن قابل تبدیل است .
اندازه بری و پوست کنی(Trimming & Debarking)

قبل از قراردادن گرده بینه‌های پخته شده بر روی دستگاه لوله بری (Peeler) باید آنها را به طول مناسب که حداکثر از طول تیغه نمی‌تواند زیادتر باشد ، برید و سپس آنها را پوست کنی کرد .
عمل پوست کنی بوسیله تیغه‌ای بصورت دستی صورت می‌گیرد .

 

لوله بری (Peeling)
گرده بینه پس از مرکزیابی و تثبیت بر روی دستگاه لوله بری حول محورش که جهت کاملاً افقی و موازی با تیغه‌های دستگاه دارد شروع به گردش می‌کند . در این عمل تیغه دستگاه در تماس با پیرامون گرده بینه می‌باشد و به همان ضخامت که از گرده بینه بر می‌دارد به طرف آن نزدیک می‌شود ، در نتیجه همواره لایه‌ای با ضخامت یکسان از گرده بینه جدا می‌گردد .
دستگاههای لوله بر قادرند لایه‌هائی با ضخامت بین یک تا ۵ میلیمتر را تهیه نمایند . عمل تثبیت گرده بینه توسط چنگک هائی که مرغک نامیده می‌شود صورت می‌گیرد . بنابراین بخشی از گرده بینه که در تماس با مرغک می‌باشد قابل لوله‌بری نبوده و بعنوان مغزی (core) باقی می‌ماند .

در دستگاههای لوله‌بری موجود در کشور قطر مغزی باقیمانده حدود ۲۰-۱۵ سانتیمتر می‌باشد .
در تکنولوژیهای روز دنیا ، نگهداری گرده بینه توسط غلطک هائی صورت می‌گیرد ، بدین ترتیب قطر مغزی باقیمانده حدود ۵-۴ سانتیمتر می‌باشد . بدین ترتیب میزان راندمان افزایش می‌یابد . لازم بذکر است راندمان تولید تخته لایه در ایران حداکثر ۵۰% گزارش شده است .

 

قیچی کردن (Clipping)

لایه چوبی که بصورت پیوسته از دستگاه لوله‌بری خارج می‌گردد لازم است به ابعاد مورد نظر بریده شوند اینکار توسط: قیچی یا گیوتین صورت می‌گیرد . در این مرحله در صورتیکه معایبی از قبیل پوسیدگی ، گسیختگی و…. در لایه‌ها وجود داشته باشد با عمل قیچی کردن جدا می‌گردد .

 

خشک کردن لایه‌ها (drying)
خشک کردن لایه‌ها یکی از مراحل مهم تهیه تخته چندلا است که باید در تنظیم عوامل مؤثر در آن یعنی درجه حرارت ، رطوبت و زمان آن دقت کافی به عمل آید. خشک‌کن‌هائی که برای خشک کردن لایه‌های تخته چندلا بکار می‌رود و معمولاً از نوع غلطکی است .

به این صورت که لایه‌های چوب در حین عبور از تونل‌ هوای گرم خشک کن از بین غلطک هائی که در فواصله نزدیک هم قرار گرفته‌اند عبور می‌کند .
درجه حرارت خشک کن حدود oc 160-150 بوده و رطوبت لایه‌ها پس از خارج شدن از خشک کن دارای رطوبت حدود ۸-۶ درصد می باشند .

 

صاف بری(Dry Clipping)
قبل از اینکه لایه‌های چوب به دستگاه چسب زنی فرستاده شوند لازم است که قطعات باریک در کنار هم قرار داده شده و به یکدیگر متصل شوند .

در  صاف بری چندین لایه چوب بر روی هم قرار گرفته بطوریکه ضخامت آنها از ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر تجاوز نکند ، سپس بوسیله قیچی‌های گیوتین‌ کناره‌های لایه‌ها صاف می‌گردد تا بتوان آنها را کنار هم قرارداده و بهم متصل نمود . جفت کردن و اتصال لایه‌ها عمل جفت کردن و اتصال لایه‌ها پس از صاف بری صورت می‌گیرد . در این حالت لایه‌های چوب بوسیله نوارهای کاغذی آغشته به چسب متصل می‌شوند تا به اندازه‌های مورد نظر تبدیل گردند . در مواردی از دستگاههائی شبیه چرخ خیاطی جهت اتصال لایه‌ها به یکدیگر استفاده می‌گردد .

چسب زنی (Gluing)
بیش از ۷۵% چسب مورد مصرف در صنایع تخته لایه دنیا از نوع چسب اوره فرمالدئید می‌باشد که بصورت آماده و محلول با درصد مواد جامد حدود ۶۲% خریداری می‌گردد و در کارخانه پس از اضافه‌نمودن ۱ تا ۳ درصد کلرور آمونیوم بعنوان هاردنر و حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد آرد گندم بعنوان پرکننده و مخلوط نمودن آن در همزن با اضافه‌نمودن مقداری آب مورد استفاده قــــــرار می‌گیرد . چسب‌زنی در کارخانجات تخته لایه کشور توسط دستگاه چسب زن غلطک دار صورت می‌گیرد . در این چسب‌زنها لایه چوبی از بین دو غلطک که عکس جهت هم می‌گردند و در تماس با مخزن چسب هستند عبور می‌کند و به چسب آغشته می‌شود . برای تولید تخته‌های سه لا فقط لایه وسط چسب زنی می‌شود و در تخته‌های پنج لا ، لایه‌های ۲ و ۴ چسب زنی می‌شود بدین ترتیب در تخته‌های ضخیم‌تر و با تعداد لایه‌های بالاتر ، لایه‌ها یک در میان چسب زنی می‌شوند .

جورکردن و توأم کردن لایه‌ها قبل از پرس پس از چسب زدن ، لایه‌ها باید برای پرس شدن و تشکیل تخته لایه ، توأم گردند . همانگونه که گفته شد تعداد لایه‌های هر تخته فرد می‌باشد و ضخامت نهائی هر تخته و تعداد لایه‌ها ، ضخامت لایه‌های رو و زیر و مغزی متفاوت است .

مثلاً برای تولید تخته سه لائی با ضخامت حدود ۸/۳ میلیمتر از یک لایه مغزی با ضخامت ۲/۲ میلیمتر از چوب صنوبر که ارزان قیمت است استفاده می‌گردد و برای لایه‌های رو و زیر مثلاً‌ از چوب راش که چوبی با نقوش زیبا و گرانقیمت تر می‌باشد با ضخامت ۸/۰ میلیمتر استفاده می‌گردد . پرس کردن
نظر به اینکه چسب مصرفی جهت اتصال لایه‌های تخته لایه از گروه چسب های ترموست می‌باشد ، لذا از پرس گرم برای پلیمریزاسیون چسب استفاده می‌شود . این پرس ها چند طبقه (معمولاً ۱۰ تا ۱۲ طبقه) می‌باشند و  تغذیه و تخلیه آن بصورت دستی صورت می‌گیرد و در هنگام بازشدن دهانه پرس ، لایه‌های جور شده در مرحله قبل ، وارد پرس می‌گردند .

درجه حرارت این پرس‌ها حدود oc120-100 و فشار آن تقریباً kg/cm2 10-6 برای تولید تخته‌های سه لا می باشد زمان پرس به تعداد لایه‌ها و ضخامت تخته لایه بستگی دارد .
لازم بذکر است که سطح هر طبقه پرس از آلیاژ فولادی ساخته شده است که ضریب هدایت حرارتی آن زیاد می‌باشد ، داخل صفحات مجوف است که معمولاً بخار آب جهت گرم شدن پرس در داخل آن گردش می‌کند .

در برخی از کارخانجات عمل پرس در دو مرحله صورت می‌گیرد :
ابتدا پرس سرد و سپس گرم در شرکت چوکا که عملکرد پرس به روش فوق می‌باشد ، ابتدا تخته‌های آماده در پرس سرد تحت فشار kg/cm2 15 به مدت ۶۰ دقیقه قرار گرفته و پس از آن در پرس گرم که دارای بیست طبقه است تحت فشار حدود Psi 3000 و درجه حرارت حدود oc 100-90قرار می‌گیرد.

کناره بری
به دلیل این که لایه‌های چوب در هنگام جورکردن لایه‌ها قبل از پرس کاملاً برهم منطبق نبوده ،لذا کناره‌های آن تا صاف می‌باشد و می‌بایست توسط دستگاههائی که دارای دو اره گرد بوده که بصورت موازی یکدیگر قرار گرفته‌اند کناره بری شود و هر چهار طرف برش داده میشود.

سنباده زنی
تخته چند لایه‌های تولید شده پس از اینکه کاملاً سرد شدند توسط دستگاه ، سنباده زنی می‌شوند . در مواردی ، بنابه درخواست خریداران تخته چند لایه‌ها بدون عمل سنباده زنی به بازار عرضه می‌گردد.

 

درجه بندی
در آخرین مرحله و قبل از اینکه تخته لایه‌ها بر روی پالت شمارش و بسته‌بندی شوند سطح رویی آن توسط ناظر مشاهده و کنترل می‌شود و براساس معایبی که در سطح تخته‌ها وجود دارد آنها را درجه‌بندی می‌کنند .

2020-06-22

مقاله در مورد تخته چند لایی

تخته های چند لایه تخته لایه از چندلایه چوبی به تعداد فرد تشکیل شده که پس از آغشتگی با چسب ، بطور متقاطع (الیاف هرلایه با […]
2019-02-05

تخته چند لایی یا پلی وود چگونه تهیه می شود؟

بعداز قرار دادن ورق های چوب بر روی یکدیگر وریختن چسب میان آن ها با استفاده ازفشار وحرارت لایه های چوب به یکدیگر م چسبنداین کار […]
Call Now Buttonتماس با مدیریت